Ten artykuł wyjaśnia, czym jest coaching i kim jest coach, rozwiewając wszelkie wątpliwości dotyczące tej formy wsparcia. Dowiesz się, jak coaching różni się od terapii czy mentoringu, kiedy warto z niego skorzystać oraz jak przebiega proces coachingowy, aby świadomie podjąć decyzję o inwestycji w swój rozwój.
Coach wsparcie w rozwoju osobistym i zawodowym bez dawania gotowych rad
- Coach to profesjonalista, który wspiera klienta w osiąganiu celów, koncentrując się na teraźniejszości i przyszłości.
- Nie daje gotowych rozwiązań, lecz pomaga klientowi odkryć własne zasoby i potencjał poprzez zadawanie trafnych pytań.
- Różni się od psychoterapeuty (nie leczy zaburzeń), mentora (nie dzieli się wiedzą ekspercką) i doradcy (nie dostarcza gotowych rozwiązań).
- Wspiera w rozwoju kariery, zarządzaniu, realizacji celów życiowych, poprawie relacji i osiąganiu work-life balance.
- Proces coachingowy opiera się na serii sesji i kontrakcie, często wykorzystując narzędzia takie jak Koło Życia czy model GROW.
- Wybierając coacha, warto zwrócić uwagę na jego certyfikaty i akredytacje (np. ICF, Izba Coachingu) oraz specjalizację.
Czym tak naprawdę jest coaching? Definicja bez tajemnic
W swojej pracy często spotykam się z pytaniem: "Czym właściwie jest ten coaching?". Najprościej mówiąc, coach to profesjonalista, który wspiera klienta w osiąganiu jego celów zarówno osobistych, jak i zawodowych. Jego rola polega na towarzyszeniu w procesie zmiany, pomagając odkrywać wewnętrzne zasoby i potencjał, które często pozostają niewykorzystane.
Kluczowe jest zrozumienie, że coach nie udziela gotowych rad ani nie wskazuje jedynej słusznej drogi. Zamiast tego, poprzez zadawanie trafnych, skłaniających do refleksji pytań, pomaga klientowi samodzielnie znaleźć najlepsze dla niego rozwiązania. Koncentrujemy się na teraźniejszości i przyszłości, na działaniu i wprowadzaniu realnych zmian w życiu.
Coach to nie psychoterapeuta ani mentor: poznaj kluczowe różnice
Na polskim rynku często myli się role coacha z innymi specjalistami. Jako ekspert w tej dziedzinie, zawsze podkreślam, że zrozumienie tych różnic jest kluczowe dla świadomego wyboru odpowiedniej formy wsparcia. Przyjrzyjmy się zatem, czym coaching różni się od psychoterapii, mentoringu czy doradztwa.
| Zawód | Kluczowa różnica w działaniu |
|---|---|
| Coach | Koncentruje się na teraźniejszości i przyszłości, wspierając klienta w odkrywaniu własnych rozwiązań i osiąganiu celów. Nie daje rad, lecz zadaje pytania. Pracuje z osobami zdrowymi psychicznie. |
| Psychoterapeuta | Pracuje z przeszłością, diagnozuje i leczy zaburzenia psychiczne oraz trudności emocjonalne. Jego celem jest poprawa funkcjonowania psychicznego i zdrowia psychicznego. |
| Mentor | Ekspert w danej dziedzinie, który dzieli się swoją wiedzą, doświadczeniem i udziela konkretnych rad, bazując na własnej ścieżce kariery lub sukcesach. |
| Doradca/Konsultant | Analizuje problem klienta i dostarcza gotowe rozwiązania, rekomendacje lub ekspertyzę w konkretnej dziedzinie. |
Kiedy warto rozważyć współpracę z coachem?
Współpraca z coachem może okazać się niezwykle wartościowa w wielu momentach życia, zarówno w sferze zawodowej, jak i osobistej. Z mojego doświadczenia wynika, że ludzie najczęściej zgłaszają się po wsparcie, gdy czują potrzebę zmiany, rozwoju lub po prostu utknęli w miejscu i potrzebują nowej perspektywy. Coaching jest idealnym narzędziem, aby świadomie i efektywnie przejść przez te procesy.
- Rozwój kariery i planowanie ścieżki zawodowej: Kiedy zastanawiasz się nad zmianą pracy, awansem, czy po prostu chcesz nadać nowy kierunek swojej karierze. Coach pomoże Ci zdefiniować cele i stworzyć plan działania.
- Zarządzanie zespołem i rozwój kompetencji liderskich: Jeśli jesteś menedżerem i chcesz poprawić swoje umiejętności zarządzania, komunikacji lub motywowania zespołu, coaching biznesowy może przynieść wymierne rezultaty.
- Realizacja celów osobistych: Od poprawy relacji, przez osiągnięcie work-life balance, po podniesienie ogólnej satysfakcji z życia. Coach wspiera w identyfikacji tego, co naprawdę ważne i w dążeniu do tego.
- Radzenie sobie z wypaleniem zawodowym: W sytuacjach, gdy czujesz się przeciążony, zmęczony i brakuje Ci motywacji, coach może pomóc odzyskać energię, zdefiniować priorytety i znaleźć sposoby na efektywne zarządzanie stresem.
- Podjęcie ważnych decyzji: Gdy stoisz przed życiowym rozdrożem i potrzebujesz jasności, aby podjąć najlepszą decyzję, coach pomoże Ci przeanalizować opcje i zaufać swojej intuicji.
Na czym polega proces coachingowy?
Proces coachingowy to zazwyczaj seria spotkań, które mają jasno określoną strukturę i cel. Fundamentem każdej profesjonalnej współpracy jest kontrakt coachingowy. To niezwykle ważny etap, w którym wspólnie z klientem ustalamy cele, zasady naszej współpracy, kwestie poufności oraz logistykę spotkań. Kontrakt zapewnia bezpieczeństwo i klarowność obu stronom, dając pewność, czego można się spodziewać i na czym będziemy pracować.
Czego możesz się spodziewać na sesji? Pytania, które otwierają głowę
Typowa sesja coachingowa to przede wszystkim rozmowa, ale nie taka codzienna. Moją rolą jako coacha jest zadawanie pytań pytań, które skłaniają do głębokiej refleksji, pomagają spojrzeć na problem z innej perspektywy i odkryć rozwiązania, które już w Tobie drzemią. Nie usłyszysz ode mnie gotowych recept. Zamiast tego, będę Cię prowadził przez proces, w którym sam/sama będziesz dochodzić do wniosków, wyznaczać cele i planować konkretne działania. To Ty jesteś ekspertem od swojego życia, a ja jestem ekspertem od procesu, który pomoże Ci ten potencjał wydobyć.
Typowe narzędzia pracy coacha: od Koła Życia po model GROW
W pracy coachingowej wykorzystujemy różnorodne narzędzia, które wspierają proces refleksji i planowania. Pomagają one klientom lepiej zrozumieć siebie, swoje wartości i cele. Oto kilka z nich:
- Koło Życia: Graficzne narzędzie, które pozwala ocenić poziom satysfakcji w różnych obszarach życia (np. kariera, finanse, zdrowie, relacje) i zidentyfikować obszary wymagające uwagi.
- Analiza SWOT: Pomaga zidentyfikować mocne strony (Strengths), słabe strony (Weaknesses), szanse (Opportunities) i zagrożenia (Threats) związane z konkretnym celem lub sytuacją.
- Model GROW (Goal, Reality, Options, Will): Jest to jeden z najpopularniejszych modeli strukturyzujących sesję coachingową. Pomaga klientowi zdefiniować Cel (Goal), zbadać obecną Rzeczywistość (Reality), wygenerować Opcje (Options) działania i podjąć decyzję o Konkretnych krokach (Will/Way forward).
- Praca z wartościami i przekonaniami: Pomaga klientowi zidentyfikować jego fundamentalne wartości i ograniczające przekonania, które mogą blokować rozwój, a następnie przepracować je.
Ile trwa proces coachingowy i od czego zależy jego długość?
Pojedyncza sesja coachingowa zazwyczaj trwa od 45 do 90 minut. Spotkania odbywają się z różną częstotliwością, najczęściej co 1-3 tygodnie, aby dać klientowi czas na wdrożenie zaplanowanych działań i refleksję. Cały proces coachingowy może obejmować od kilku do kilkunastu sesji, w zależności od złożoności celów i indywidualnych potrzeb klienta. Nie ma jednej uniwersalnej długości jest to zawsze kwestia indywidualnego dopasowania do tempa i zakresu zmian, które klient chce wprowadzić w swoim życiu.
Różne oblicza coachingu: popularne specjalizacje
Rynek coachingowy w Polsce dynamicznie się rozwija, a wraz z nim pojawiają się coraz bardziej wyspecjalizowane obszary. Kiedyś dominował ogólny "life coaching", dziś obserwuję wyraźny trend w kierunku węższych specjalizacji. Dzięki temu klienci mogą znaleźć coacha, który doskonale rozumie ich specyficzne wyzwania i kontekst. Poniżej przedstawiam najpopularniejsze specjalizacje:
- Coaching biznesowy (Business coaching): Skierowany do menedżerów, liderów i przedsiębiorców. Koncentruje się na rozwoju kompetencji zarządczych, efektywności biznesowej, strategii, zarządzaniu zespołem i osiąganiu celów korporacyjnych.
- Coaching kariery (Career coaching): Pomaga w planowaniu ścieżki zawodowej, zmianie pracy, przygotowaniu do awansu, rozwijaniu konkretnych umiejętności niezbędnych w danej branży czy radzeniu sobie z wyzwaniami zawodowymi.
- Coaching życiowy (Life coaching): Skupia się na celach osobistych, poprawie relacji, zarządzaniu czasem, osiąganiu work-life balance, wzmacnianiu pewności siebie i podnoszeniu ogólnej satysfakcji z życia.
- Coaching zespołowy (Team coaching): Praca z całymi zespołami w celu poprawy ich komunikacji, współpracy, efektywności, rozwiązywania konfliktów i budowania spójnej wizji.
- Coaching umiejętności (Skills coaching): Koncentruje się na rozwoju konkretnych kompetencji, takich jak wystąpienia publiczne, asertywność, zarządzanie stresem czy negocjacje.
Jak wybrać dobrego coacha? Wskazówki dla klienta
Wybór odpowiedniego coacha to klucz do sukcesu całego procesu. Na rynku działa wielu specjalistów, dlatego warto wiedzieć, na co zwrócić uwagę, aby podjąć świadomą decyzję. Jako praktyk, zawsze rekomenduję, aby klienci szukali coachów z potwierdzonymi kwalifikacjami. Rośnie świadomość na temat znaczenia certyfikatów i akredytacji wydawanych przez renomowane organizacje, takie jak International Coaching Federation (ICF), Izba Coachingu czy European Mentoring and Coaching Council (EMCC). To one dają pewność, że coach przeszedł odpowiednie szkolenia i przestrzega etycznych standardów zawodu.
Przeczytaj również: BetterMe: Płatności, ceny, trial jak nie dać się zaskoczyć?
Na co zwrócić uwagę podczas rozmowy wstępnej i jakie są "czerwone flagi"?
Rozmowa wstępna, często bezpłatna, to idealna okazja, by poznać potencjalnego coacha i ocenić, czy "nadajecie na tych samych falach". Oto, na co warto zwrócić uwagę i jakie sygnały powinny wzbudzić Twoją czujność:
- Chemia i zaufanie: Czy czujesz się komfortowo w obecności coacha? Czy masz poczucie, że możesz mu zaufać i otworzyć się? Relacja jest fundamentem sukcesu w coachingu.
- Jasny kontrakt: Czy coach jasno przedstawia zasady współpracy, cele, poufność i logistykę? Profesjonalista zawsze zaczyna od ustalenia kontraktu.
- Pytania zamiast rad: Czy coach zadaje Ci pytania, które skłaniają do refleksji, czy raczej udziela gotowych rad i mówi, co powinieneś zrobić? Pamiętaj, coach nie jest doradcą.
- Certyfikaty i doświadczenie: Czy coach ma odpowiednie certyfikaty i akredytacje? Czy potrafi opowiedzieć o swoim doświadczeniu i specjalizacji?
-
Czerwone flagi:
- Obiecywanie szybkich, gwarantowanych rezultatów: Rozwój to proces, a nie magiczna pigułka. Unikaj coachów, którzy składają nierealne obietnice.
- Brak jasnego kontraktu: Jeśli coach od razu chce przejść do sesji bez ustalenia zasad, to sygnał ostrzegawczy.
- Dawanie gotowych rozwiązań: Jeśli coach mówi Ci, co masz zrobić, zamiast pomagać Ci odkryć własne rozwiązania, to nie jest coaching.
- Brak certyfikacji lub niejasne kwalifikacje: Warto dopytać o ukończone szkoły coachingowe i przynależność do organizacji branżowych.
- Brak etyki i poufności: Jeśli coach ujawnia szczegóły pracy z innymi klientami, to poważne naruszenie zasad.
