Cypr, wyspa o bogatej historii i głębokich korzeniach religijnych, zajmuje wyjątkowe miejsce w historii wczesnego chrześcijaństwa. To właśnie tutaj, podczas swojej pierwszej podróży misyjnej, nauczał św. Paweł, pozostawiając trwały ślad. Zrozumienie miejsc i wydarzeń związanych z jego pobytem na wyspie jest kluczowe dla poznania początków chrześcijaństwa i historii samego Cypru.
Święty Paweł nauczał na Cyprze głównie w Salaminie i Pafos kluczowych miastach jego pierwszej misji.
- Święty Paweł odbył swoją pierwszą podróż misyjną na Cypr około lat 45-49 n.e., w towarzystwie Barnaby i Jana Marka.
- Pierwszym miastem, do którego dotarli misjonarze, była Salamina, gdzie głosili słowo Boże w synagogach żydowskich.
- Następnie udali się do Pafos, ówczesnej stolicy rzymskiej prowincji Cypru.
- W Pafos doszło do konfrontacji z magiem Elimasem i przełomowego nawrócenia rzymskiego prokonsula Sergiusza Pawła.
- Namacalnym śladem obecności Apostoła w Pafos jest tzw. Kolumna św. Pawła, związana z tradycją jego biczowania.
Cypr na mapie pierwszej podróży misyjnej i jego znaczenie
Pierwsza podróż misyjna św. Pawła, datowana na lata około 45-49 n.e., stanowiła przełomowy moment w rozprzestrzenianiu się chrześcijaństwa poza granice Judei. Paweł wyruszył w nią z Antiochii Syryjskiej, a towarzyszyli mu Barnaba, który był Cypryjczykiem z pochodzenia, oraz jego kuzyn Jan Marek. Wybór Cypru jako pierwszego celu nie był przypadkowy obecność Barnaby gwarantowała znajomość lokalnych realiów i ułatwiała nawiązywanie kontaktów, co było niezwykle ważne dla początków ewangelizacji. Cypr, strategicznie położony na wschodnim Morzu Śródziemnym, był w I wieku n.e. prosperującą rzymską prowincją z licznymi społecznościami żydowskimi, co stanowiło naturalny punkt wyjścia dla głoszenia Ewangelii. Apostołowie, zgodnie ze swoją strategią, najpierw kierowali się do synagog, aby tam przedstawić przesłanie o Chrystusie. To właśnie na Cyprze miały miejsce wydarzenia, które ukształtowały dalszy kierunek misji Pawła, czyniąc tę wyspę prawdziwą kolebką chrześcijaństwa w świecie rzymskim.
Salamina: Pierwszy przystanek i nauczanie w synagogach
Pierwszym portem, do którego przybili Paweł, Barnaba i Jan Marek, była Salamina, położona na wschodnim wybrzeżu Cypru. W I wieku n.e. Salamina była jednym z najważniejszych ośrodków handlowych i kulturalnych na wyspie, z liczną i wpływową społecznością żydowską. Obecność wielu synagog świadczyła o silnej diasporze, co było kluczowe dla misjonarzy. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (Dz 13, 5), Paweł i Barnaba od razu udali się do synagog, aby tam głosić słowo Boże. Był to ich standardowy sposób działania najpierw docierać do Żydów, a następnie do pogan. Chociaż Pismo Święte nie opisuje szczegółowo wydarzeń z Salaminy, sam fakt, że właśnie tam rozpoczęli swoją misję, podkreśla znaczenie tego miasta jako pierwszego punktu ewangelizacji na Cyprze.
Pafos: Kluczowa konfrontacja i przełomowe nawrócenie
Po przejściu całej wyspy, prawdopodobnie wzdłuż południowego wybrzeża, Apostołowie dotarli do Pafos, ówczesnej stolicy rzymskiej prowincji Cypru i siedziby prokonsula. To właśnie tutaj miało miejsce jedno z najbardziej dramatycznych i przełomowych wydarzeń całej podróży misyjnej. Paweł i Barnaba spotkali się z prokonsulem Sergiuszem Pawłem, człowiekiem, który wykazywał zainteresowanie ich nauką. Niestety, na drodze do nawrócenia prokonsula stanął żydowski mag i fałszywy prorok o imieniu Bar-Jezus, zwany także Elimasem. Próbował on odwieść Sergiusza Pawła od wiary, zniekształcając nauki Apostołów. Wówczas Paweł, pełen Ducha Świętego, skonfrontował się z Elimasem, oskarżając go o przewrotność i podstęp. W wyniku interwencji Pawła, Elimas został cudownie oślepiony, co było wyraźnym znakiem Bożej mocy. Widząc to zdumiewające wydarzenie, prokonsul Sergiusz Paweł, o którym Pismo Święte mówi, że był
roztropny
uwierzył w naukę Pana, będąc pod wrażeniem działania Apostołów. To nawrócenie było niezwykle ważne, ponieważ Sergiusz Paweł był jednym z pierwszych tak wysoko postawionych rzymskich urzędników, którzy przyjęli chrześcijaństwo. Co ciekawe, to właśnie po tym wydarzeniu Szaweł, dotychczas znany pod tym imieniem, zaczyna być w Dziejach Apostolskich nazywany imieniem Paweł.
Namacalne ślady historii: Pamiątki po św. Pawle w Pafos
Współczesne Pafos, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO, wciąż przechowuje namacalne ślady obecności św. Pawła. Najbardziej znanym z nich jest tzw. Pręgierz św. Pawła, czyli fragment starożytnej kolumny, usytuowany na terenie parku archeologicznego przy kościele Agia Kyriaki Chrysopolitissa. Tradycja głosi, że to właśnie przy tej kolumnie apostoł został wychłostany, zanim dokonał cudu oślepienia Elimasa i nawrócił prokonsula. Odwiedzając to miejsce, można poczuć bliskość historii i zadumać się nad wyzwaniami, z jakimi mierzył się Apostoł Narodów. Kościół Agia Kyriaki Chrysopolitissa, zbudowany na ruinach wczesnochrześcijańskiej bazyliki, jest dziś ważnym miejscem kultu i świadectwem ciągłości chrześcijaństwa na wyspie. Cały Park Archeologiczny w Pafos, obejmujący ruiny starożytnych willi z mozaikami, odeon i inne zabytki, to fascynujące miejsce, które pozwala zanurzyć się w historii Cypru i zrozumieć kontekst, w jakim działał św. Paweł. To obowiązkowy punkt dla każdego miłośnika historii i pielgrzyma.
Cypr po wizycie Apostoła: Dziedzictwo pierwszej misji
Pierwsza podróż misyjna św. Pawła na Cypr pozostawiła po sobie trwałe dziedzictwo. Nawrócenie prokonsula Sergiusza Pawła w Pafos było symbolicznym otwarciem drogi dla chrześcijaństwa w świecie rzymskim, pokazując, że Ewangelia może dotrzeć nawet do najwyższych sfer władzy. Od tego momentu chrześcijaństwo zaczęło się dynamicznie rozwijać na wyspie, stając się z czasem dominującą religią. Dziś Salamina i Pafos, obok innych miejsc takich jak Larnaka (związana z postacią św. Łazarza, który miał być pierwszym biskupem miasta), są ważnymi celami pielgrzymek i turystyki religijnej. Ślady obecności św. Pawła, takie jak Pręgierz w Pafos, przypominają o początkach Kościoła i o tym, jak odważna misja jednego człowieka zmieniła bieg historii. To właśnie na Cyprze możemy dotknąć historii, która ukształtowała duchowy krajobraz Europy.
