W styczniu 2026 roku wielu rodziców i uczniów szkół średnich wciąż zastanawia się nad statusem nauczania zdalnego. Czy obowiązują jakieś odgórne nakazy? W jakich sytuacjach dyrektor szkoły może podjąć decyzję o przejściu na tryb online? A może istnieją możliwości indywidualnego nauczania zdalnego? Jako ekspert w dziedzinie edukacji, postaram się rozwiać wszelkie wątpliwości i przedstawić aktualny stan prawny w Polsce.
Nauczanie zdalne w szkołach średnich w 2026 roku brak odgórnego nakazu i elastyczne zasady
- W styczniu 2026 roku nie ma powszechnego, odgórnego nakazu nauczania zdalnego w szkołach średnich; podstawową formą jest nauka stacjonarna.
- Dyrektor szkoły może wprowadzić nauczanie zdalne w wyjątkowych sytuacjach (np. zagrożenie epidemiologiczne, niska temperatura, inne zdarzenia nadzwyczajne), zawsze za zgodą organu prowadzącego.
- Podstawą prawną jest Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 2 września 2022 r., które zastąpiło przepisy "covidowe".
- W przypadku zawieszenia zajęć na dłużej niż dwa dni, nauczanie zdalne musi być zorganizowane najpóźniej od trzeciego dnia.
- Możliwe jest również indywidualne nauczanie zdalne dla uczniów z problemami zdrowotnymi, na podstawie orzeczenia z poradni psychologiczno-pedagogicznej.
- Obecne regulacje znacząco różnią się od masowych lockdownów z lat 2020-2022, stawiając na elastyczność i lokalne decyzje.
Nauczanie zdalne w szkołach średnich w 2026 roku: jaka jest prawda
Koniec z odgórnymi nakazami: Dlaczego nauka stacjonarna jest teraz podstawą?
Zacznijmy od najważniejszej informacji: w styczniu 2026 roku nie ma żadnego ogólnopolskiego, odgórnego nakazu nauczania zdalnego w polskich szkołach średnich. To bardzo ważne rozróżnienie w stosunku do lat pandemii. Obecnie nauka stacjonarna jest domyślną i podstawową formą edukacji. Po burzliwym okresie zmian i dostosowań, przepisy ewoluowały, odchodząc od centralnych decyzji na rzecz większej elastyczności i możliwości reagowania na poziomie lokalnym. To, co obserwujemy teraz, to efekt wyciągniętych wniosków z doświadczeń ostatnich lat, o czym opowiem szerzej w dalszej części artykułu.
Czy Twoje dziecko może zostać wysłane na naukę zdalną? Krótkie podsumowanie aktualnych zasad
Mimo braku powszechnego nakazu, nauczanie zdalne wciąż jest narzędziem, które może zostać wykorzystane, ale tylko w ściśle określonych, wyjątkowych sytuacjach. Kluczową rolę odgrywa tu dyrektor szkoły, który, opierając się na Rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 2 września 2022 r., może podjąć decyzję o przejściu na tryb online. Nie jest to jednak arbitralna decyzja, lecz odpowiedź na konkretne okoliczności. Pamiętajmy, że celem tych przepisów jest przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa i ciągłości edukacji.
- Zagrożenie epidemiologiczne: W przypadku lokalnego wzrostu zachorowań, dyrektor może podjąć decyzję o zawieszeniu zajęć stacjonarnych.
- Trudne warunki pogodowe: Ekstremalne mrozy, obfite opady śniegu czy inne zjawiska uniemożliwiające bezpieczny dojazd do szkoły.
- Inne zdarzenia nadzwyczajne: Sytuacje losowe, które zagrażają bezpieczeństwu uczniów lub uniemożliwiają normalne funkcjonowanie placówki.
Kto i kiedy może zdecydować o przejściu na tryb zdalny
Decyzja w rękach dyrektora: To nie ministerstwo, a szkoła decyduje
Jak już wspomniałem, to dyrektor szkoły ma uprawnienia do podjęcia decyzji o wprowadzeniu nauczania zdalnego. To kluczowa zmiana w stosunku do okresu pandemii, kiedy to często ministerstwo ogłaszało ogólnopolskie lockdowny. Obecnie jest to decyzja lokalna, podejmowana na poziomie placówki, w odpowiedzi na konkretne wyzwania. Dyrektor, jako osoba najlepiej znająca specyfikę szkoły i lokalne warunki, jest uprawniony do oceny sytuacji i podjęcia adekwatnych kroków, mających na celu przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa i zdrowia uczniów.
Zagrożenie epidemiologiczne lub siarczysty mróz: Konkretne sytuacje, w których lekcje mogą zostać odwołane
Rozporządzenie MEiN z 2 września 2022 r. precyzyjnie określa warunki, w których dyrektor może zawiesić zajęcia stacjonarne i wprowadzić nauczanie zdalne. To nie są luźne wytyczne, lecz konkretne zapisy, które mają chronić uczniów i pracowników szkoły. Oto najważniejsze z nich:
- Zagrożenie bezpieczeństwa uczniów w związku z organizacją imprez ogólnopolskich lub międzynarodowych, które mogą zakłócić funkcjonowanie szkoły lub transport.
- Nieodpowiednia temperatura zewnętrzna lub w pomieszczeniach szkolnych dyrektor może zawiesić zajęcia, jeśli temperatura w salach lekcyjnych spadnie poniżej 18°C. To bardzo ważny aspekt dbałości o komfort i zdrowie uczniów.
- Zagrożenie związane z sytuacją epidemiologiczną, jeśli lokalne władze sanitarne lub inne organy wskażą na konieczność ograniczenia kontaktów.
Inne "nadzwyczajne zdarzenia": Co to oznacza w praktyce dla ucznia i rodzica?
Oprócz wymienionych wcześniej sytuacji, przepisy mówią także o "innych nadzwyczajnych zdarzeniach zagrażających bezpieczeństwu lub zdrowiu uczniów". Co to oznacza w praktyce? Mogą to być na przykład intensywne opady śniegu, które paraliżują komunikację i uniemożliwiają bezpieczny dojazd do szkoły, awarie sieci energetycznej lub wodociągowej w budynku szkoły, czy nawet lokalne klęski żywiołowe. W takich przypadkach, gdy normalne funkcjonowanie szkoły jest niemożliwe lub wiąże się z ryzykiem dla uczniów, dyrektor ma możliwość wprowadzenia nauczania zdalnego. Moim zdaniem, jest to rozsądne rozwiązanie, które pozwala elastycznie reagować na nieprzewidziane okoliczności.
Zgoda organu prowadzącego: Dlaczego dyrektor nie działa sam?
Ważnym elementem procesu decyzyjnego jest wymóg uzyskania zgody od organu prowadzącego szkołę (np. gmina, powiat). Dyrektor nie może samodzielnie i arbitralnie wprowadzić nauczania zdalnego. Ta zasada ma na celu zapewnienie nadzoru i koordynacji działań na poziomie lokalnym, a także weryfikację zasadności takiej decyzji. Ponadto, dyrektor ma obowiązek powiadomić kuratorium oświaty (organ nadzoru pedagogicznego) o wprowadzeniu nauczania zdalnego. To gwarantuje transparentność i możliwość monitorowania sytuacji w szkołach.
Jak w praktyce wygląda wprowadzenie nauki zdalnej w szkole średniej
Zasada "trzeciego dnia": Kiedy najpóźniej muszą ruszyć lekcje online?
Jeśli dyrektor zdecyduje się na zawieszenie zajęć stacjonarnych i wprowadzenie nauczania zdalnego, obowiązuje go pewna zasada czasowa. Zgodnie z przepisami, w przypadku zawieszenia zajęć na okres dłuższy niż dwa dni, nauczanie zdalne musi zostać zorganizowane najpóźniej od trzeciego dnia zawieszenia zajęć. Oznacza to, że szkoła ma dwa dni na przygotowanie i uruchomienie platform do nauki online, co daje czas na dostosowanie planu lekcji i poinformowanie uczniów oraz rodziców. To rozsądne podejście, które pozwala uniknąć chaosu i zapewnia ciągłość procesu edukacyjnego.
Nauczanie zdalne a hybrydowe: Na czym polega różnica i który model może wybrać szkoła?
W kontekście nauczania na odległość często pojawiają się dwa terminy: nauczanie zdalne i nauczanie hybrydowe. Nauczanie zdalne oznacza, że wszyscy uczniowie w danej klasie lub szkole realizują materiał poza placówką, korzystając z technologii cyfrowych. Natomiast nauczanie hybrydowe (mieszane) to model, w którym część uczniów uczy się stacjonarnie w szkole, a część zdalnie. Dyrektor szkoły, w zależności od konkretnej sytuacji i potrzeb, może wybrać jeden z tych modeli. Na przykład, w przypadku lokalnego ogniska choroby w jednej klasie, można wprowadzić nauczanie hybrydowe, aby reszta szkoły mogła kontynuować naukę stacjonarnie. To daje dużą elastyczność w zarządzaniu procesem edukacyjnym.
Obowiązki szkoły podczas nauki zdalnej: Jakie wsparcie musi zapewnić uczniom?
Wprowadzenie nauczania zdalnego nakłada na szkołę szereg obowiązków. Przede wszystkim, placówka musi zapewnić dostęp do materiałów edukacyjnych, odpowiednich platform komunikacyjnych oraz narzędzi do prowadzenia lekcji online. Nauczyciele są zobowiązani do dostosowania metod i form pracy do warunków nauczania na odległość, a także do monitorowania postępów uczniów i udzielania im wsparcia. Szkoła powinna również zadbać o to, aby uczniowie mieli możliwość kontaktu z nauczycielami i kolegami z klasy, co jest kluczowe dla ich rozwoju społecznego i emocjonalnego. Moim zdaniem, to pokazuje, że nauczanie zdalne, choć wyjątkowe, jest traktowane jako pełnoprawna forma edukacji, wymagająca odpowiedniego przygotowania i zaangażowania.
Indywidualne nauczanie zdalne: kiedy możesz złożyć wniosek dla swojego dziecka
Problemy zdrowotne a nauka w domu: Jakie warunki trzeba spełnić?
Poza sytuacjami nadzwyczajnymi, istnieje również możliwość indywidualnego nauczania zdalnego dla uczniów, którzy zmagają się z problemami zdrowotnymi. Prawo oświatowe dopuszcza taką formę edukacji, jeśli stan zdrowia dziecka uniemożliwia mu regularne uczęszczanie do szkoły. To bardzo ważne rozwiązanie, które pozwala kontynuować naukę w bezpiecznym i dostosowanym do potrzeb ucznia środowisku domowym. Nie jest to jednak decyzja, którą można podjąć samodzielnie wymaga spełnienia określonych warunków formalnych.
Orzeczenie z poradni jako klucz do sukcesu: Krok po kroku przez formalności
Aby ubiegać się o indywidualne nauczanie zdalne ze względu na stan zdrowia, niezbędne jest posiadanie orzeczenia z poradni psychologiczno-pedagogicznej. To właśnie ten dokument jest podstawą do podjęcia dalszych kroków. Oto ogólny proces, który należy przejść:
- Uzyskanie diagnozy lekarskiej: Pierwszym krokiem jest wizyta u lekarza specjalisty, który potwierdzi stan zdrowia dziecka i jego wpływ na możliwość uczęszczania do szkoły.
- Złożenie wniosku do poradni: Z dokumentacją medyczną należy udać się do publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej i złożyć wniosek o wydanie orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania.
- Ocena w poradni: Zespół orzekający w poradni (w skład którego wchodzą m.in. psycholog, pedagog, lekarz) oceni sytuację dziecka i wyda stosowne orzeczenie.
- Złożenie orzeczenia w szkole: Po otrzymaniu orzeczenia, rodzice (lub pełnoletni uczeń) składają je w sekretariacie szkoły.
- Organizacja nauczania: Na podstawie orzeczenia, dyrektor szkoły organizuje indywidualne nauczanie zdalne, dostosowując plan i metody pracy do potrzeb ucznia.
Lekcje z pandemii: jak doświadczenia z lat 2020-2022 ukształtowały obecne prawo
Od ogólnopolskiego lockdownu do elastycznych rozwiązań: Ewolucja przepisów
Nie da się ukryć, że obecne regulacje dotyczące nauczania zdalnego są bezpośrednim wynikiem doświadczeń z lat 2020-2022, kiedy to pandemia COVID-19 zmusiła nas do masowego przejścia na edukację online. Pamiętam doskonale te czasy, kiedy z dnia na dzień szkoły w całym kraju musiały przestawić się na zupełnie nowy tryb pracy. Dla szkół średnich ostatni ogólnopolski okres zdalnego nauczania trwał do 27 lutego 2022 roku. Te lata były okresem intensywnej nauki dla całego systemu edukacji zarówno dla nauczycieli, uczniów, rodziców, jak i dla decydentów. Wyciągnięte wnioski doprowadziły do stworzenia bardziej elastycznych i przemyślanych rozwiązań, które pozwalają reagować na lokalne wyzwania bez konieczności wprowadzania ogólnokrajowych restrykcji.
Przeczytaj również: Jak uczyć się angielskiego z filmów? Przewodnik eksperta!
Co się zmieniło od 1 września 2022 roku? Najważniejsze punkty nowego rozporządzenia
Przełomowym momentem było wejście w życie Rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 2 września 2022 r. w sprawie organizowania i prowadzenia zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość. To rozporządzenie zastąpiło wcześniejsze, "covidowe" przepisy i wprowadziło fundamentalne zmiany. Oto najważniejsze z nich:
- Decentralizacja decyzji: Odgórne, centralne nakazy zostały zastąpione możliwością podejmowania decyzji o zawieszeniu zajęć i wprowadzeniu nauczania zdalnego na poziomie szkoły, przez dyrektora, po uzyskaniu zgody organu prowadzącego.
- Rozszerzenie katalogu przyczyn: Nauczanie zdalne może być wprowadzone nie tylko w stanie epidemii, ale również z powodu innych zagrożeń (np. bezpieczeństwo, warunki pogodowe, awarie).
- Zasada "trzeciego dnia": Wprowadzono precyzyjny termin, w którym szkoła musi zorganizować nauczanie zdalne, jeśli zawieszenie zajęć trwa dłużej niż dwa dni.
- Elastyczność form: Przepisy jasno dopuszczają zarówno nauczanie w pełni zdalne, jak i hybrydowe, co daje szkołom więcej opcji dostosowania się do sytuacji.
- Podkreślenie roli wsparcia: Nowe regulacje kładą większy nacisk na obowiązki szkoły w zakresie zapewnienia wsparcia uczniom podczas nauki na odległość.
