Model GROW: Osiągaj cele jak ekspert przewodnik krok po kroku

Ten artykuł kompleksowo wyjaśnia, czym jest model GROW, jeden z najpopularniejszych modeli coachingowych. Dowiesz się, jak jego prosta struktura pomaga w osiąganiu celów, poznasz każdy z czterech etapów akronimu GROW oraz zobaczysz praktyczne przykłady jego zastosowania w życiu zawodowym i osobistym.

Czym jest model GROW i skąd wzięła się jego popularność?

Model GROW to bez wątpienia jeden z najbardziej rozpoznawalnych i cenionych modeli w świecie coachingu, zarówno biznesowego, jak i życiowego. Jego nazwa to akronim od czterech kluczowych etapów, które prowadzą przez proces osiągania celu: G jak Goal (Cel), R jak Reality (Rzeczywistość), O jak Options (Opcje/Możliwości) oraz W jak Will/Way Forward (Wola/Dalsze kroki). Za twórcę tego genialnego w swojej prostocie narzędzia uznaje się Sir Johna Whitmore'a, który opisał go w swojej przełomowej książce "Coaching for Performance" w latach 80. XX wieku.

Popularność modelu GROW wynika z kilku kluczowych czynników. Po pierwsze, jego struktura jest niezwykle prosta i intuicyjna, co sprawia, że jest łatwy do zrozumienia i zastosowania zarówno przez doświadczonych coachów, jak i osoby początkujące w rozwoju osobistym. Po drugie, oferuje logiczną sekwencję kroków, która porządkuje rozmowę coachingową, prowadząc klienta od mglistego pragnienia do konkretnego planu działania. To właśnie ta skuteczność w porządkowaniu procesu i prowadzeniu do realnych rezultatów sprawiła, że GROW stał się fundamentem wielu programów szkoleniowych i rozwojowych na całym świecie. Z mojego doświadczenia wynika, że to właśnie jego klarowność i praktyczność są najbardziej doceniane.

Uniwersalność kluczem do sukcesu: Gdzie sprawdzi się ta metoda?

Jedną z największych zalet modelu GROW jest jego niezwykła uniwersalność i elastyczność. To narzędzie, które z powodzeniem można zastosować w wielu różnych kontekstach, pomagając zarówno jednostkom, jak i zespołom w osiąganiu zamierzonych celów. Oto główne obszary, w których GROW sprawdza się doskonale:

• Coaching menedżerski: Menedżerowie wykorzystują GROW do wspierania rozwoju swoich pracowników, pomagając im w identyfikacji celów zawodowych, rozwiązywaniu problemów, poprawie wydajności czy rozwijaniu konkretnych umiejętności. To świetny sposób na budowanie samodzielności w zespole.
• Life coaching: W coachingu życiowym model GROW jest nieoceniony w pracy nad celami osobistymi od poprawy relacji, przez zdrowe nawyki, po realizację marzeń. Pomaga klientom w klarownym zdefiniowaniu tego, czego naprawdę pragną i zaplanowaniu drogi do tego.
• Edukacja: Nauczyciele i wykładowcy mogą stosować GROW do wspierania uczniów i studentów w wyznaczaniu celów edukacyjnych, planowaniu nauki czy radzeniu sobie z wyzwaniami akademickimi. Uczy to odpowiedzialności i proaktywności.
• Autocoaching: Coś, co szczególnie cenię w GROW, to możliwość zastosowania go do autocoachingu. Każdy z nas może użyć tej struktury, aby samodzielnie analizować swoje cele, obecną sytuację, generować rozwiązania i tworzyć plany działania. To potężne narzędzie do samorozwoju.

Ta wszechstronność sprawia, że model GROW jest prawdziwym "szwajcarskim scyzorykiem" w rękach każdego, kto chce efektywnie wspierać siebie lub innych w drodze do sukcesu.

Struktura, która prowadzi do celu fundamenty modelu

Model GROW to nie tylko zbiór liter, ale przede wszystkim logiczna sekwencja czterech kroków, które w przemyślany sposób prowadzą klienta od zdefiniowania celu do stworzenia konkretnego i realistycznego planu działania. Każdy etap buduje na poprzednim, tworząc spójną ścieżkę. Zaczynamy od jasnego określenia, dokąd zmierzamy, następnie analizujemy, gdzie jesteśmy teraz, by potem wygenerować różnorodne opcje dotarcia do celu, a na końcu wybrać najlepsze z nich i przekształcić je w konkretne kroki. To właśnie ta struktura jest fundamentem jego efektywności.

Cztery kroki do sukcesu: Rozszyfrowujemy akronim GROW

G jak Goal (Cel): Jak wyznaczyć cel, który naprawdę chcesz osiągnąć?

Etap "Goal" jest absolutnie fundamentalny w modelu GROW. To tutaj, na samym początku, określamy, co klient chce osiągnąć. Bez jasno zdefiniowanego celu, cały proces coachingowy może stać się chaotyczny i nieefektywny. Moim zdaniem, to jak wyruszenie w podróż bez znajomości miejsca docelowego można błądzić w nieskończoność. Precyzyjne określenie celu to pierwszy i najważniejszy krok, który nadaje kierunek wszystkim kolejnym działaniom.

Kluczowe pytania na etapie celu

Na tym etapie coach zadaje pytania, które pomagają klientowi skrystalizować jego pragnienia i przekształcić je w konkretne cele. Oto przykładowe z nich:

• Co konkretnie chcesz osiągnąć?
• Jaki jest Twój cel?
• Jak będzie wyglądał sukces, gdy już osiągniesz ten cel?
• Co będzie dowodem, że osiągnąłeś cel? Jak to zmierzysz?
• Dlaczego ten cel jest dla Ciebie ważny?
• Kiedy chcesz osiągnąć ten cel?

Połączenie z metodą SMART: Twój cel na sterydach

Aby cel był naprawdę klarowny, realny i motywujący, powinien być sformułowany zgodnie z popularną metodologią SMART. To połączenie modelu GROW z zasadami SMART daje celom prawdziwego "kopa" i zwiększa szanse na ich realizację. Oto, co oznaczają poszczególne litery:

• S (Specific Konkretny): Cel powinien być jasno i precyzyjnie określony. Zamiast "chcę być lepszy", powiedz "chcę poprawić swoje umiejętności prezentacji, aby czuć się pewniej przed publicznością".
• M (Measurable Mierzalny): Musisz wiedzieć, kiedy osiągnąłeś cel. "Chcę schudnąć 5 kg" jest mierzalne, w przeciwieństwie do "chcę schudnąć".
• A (Achievable Osiągalny): Cel powinien być ambitny, ale realistyczny. Powinien stanowić wyzwanie, ale jednocześnie być w zasięgu Twoich możliwości.
• R (Relevant Istotny): Cel musi być dla Ciebie ważny i zgodny z Twoimi wartościami. Jeśli nie jest, trudno będzie znaleźć motywację do jego realizacji.
• T (Time-bound Określony w czasie): Ustal konkretny termin, do którego chcesz osiągnąć cel. To tworzy poczucie pilności i pomaga w planowaniu.

Zastosowanie zasad SMART na etapie Goal sprawia, że cel staje się nie tylko jasny, ale także realny do osiągnięcia i łatwy do monitorowania. Dzięki temu wiesz, dokąd zmierzasz i jak ocenisz swoje postępy.

R jak Reality (Rzeczywistość): Gdzie jesteś teraz i z czym startujesz?

Po precyzyjnym zdefiniowaniu celu, kolejnym krokiem w modelu GROW jest etap "Reality". To faza, w której klient dokonuje dokładnej analizy swojej obecnej sytuacji w kontekście wyznaczonego celu. Moim zdaniem, jest to kluczowy moment, ponieważ bez zrozumienia punktu startowego i wszystkich czynników wpływających na sytuację, trudno jest zaplanować skuteczną drogę do celu. Chodzi o to, aby spojrzeć na rzeczywistość bez upiększeń, z pełną szczerością.

Kluczowe pytania pomagające zrozumieć obecną sytuację

Na etapie Reality coach zadaje pytania, które pomagają klientowi spojrzeć na swoją sytuację z różnych perspektyw i zidentyfikować kluczowe elementy:

• Jaka jest Twoja obecna sytuacja w odniesieniu do tego celu?
• Co już zrobiłeś w tym kierunku? Jakie były rezultaty?
• Kto jest zaangażowany w tę sytuację? Jakie są ich role?
• Jakie masz zasoby (umiejętności, wiedza, czas, wsparcie, pieniądze), które mogą pomóc w osiągnięciu celu?
• Co Cię powstrzymuje przed osiągnięciem celu? Jakie są przeszkody?
• Jakie wyzwania napotykasz?
• Jakie są Twoje mocne strony, które możesz wykorzystać?

Jakie zasoby już posiadasz, a czego Ci brakuje?

Na tym etapie niezwykle ważne jest, aby klient szczerze ocenił swoje zasoby i ograniczenia. Zasoby to wszystko, co może pomóc w osiągnięciu celu: posiadane umiejętności, zdobyta wiedza, wsparcie ze strony innych, dostępny czas, a nawet cechy charakteru. Z drugiej strony, należy zidentyfikować przeszkody mogą to być ograniczenia czasowe, brak konkretnych umiejętności, obawy, brak wsparcia, a nawet wewnętrzne przekonania, które sabotują działanie. Świadomość zarówno tego, co masz, jak i tego, czego Ci brakuje, jest fundamentem do wygenerowania realistycznych i skutecznych opcji w kolejnym kroku.

O jak Options (Opcje): Jak otworzyć umysł na wszystkie możliwości?

Kiedy cel jest jasny, a rzeczywistość dokładnie przeanalizowana, przechodzimy do etapu "Options". To faza, w której celem jest wygenerowanie jak największej liczby pomysłów i możliwych dróg działania. Co ważne, na tym etapie nie oceniamy jeszcze pomysłów chodzi o to, aby otworzyć umysł na wszystkie, nawet te najbardziej szalone, możliwości. Z mojego doświadczenia wynika, że to właśnie tutaj często pojawiają się najbardziej innowacyjne rozwiązania, gdy tylko pozwolimy sobie na swobodne myślenie.

Kluczowe pytania do generowania kreatywnych rozwiązań

Coach na etapie Options zadaje pytania, które mają pobudzić kreatywność i pomóc klientowi spojrzeć na problem z wielu perspektyw:

• Jakie masz opcje, aby osiągnąć swój cel?
• Co jeszcze mógłbyś zrobić?
• Gdybyś miał nieograniczone zasoby (czas, pieniądze, wiedzę), co byś zrobił?
• Kto mógłby Ci pomóc w realizacji tego celu?
• Jakie są alternatywne ścieżki działania?
• Co byś doradził komuś innemu w podobnej sytuacji?
• Co by się stało, gdybyś spróbował czegoś zupełnie innego?

Burza mózgów bez cenzury: Technika na wyjście poza schematy

Na tym etapie kluczowa jest technika burzy mózgów. Zachęcam do zapisywania wszystkich pomysłów, które przychodzą do głowy, bez ich wstępnej oceny. Nie ma złych pomysłów każdy jest cenny. Odłożenie cenzury na później pozwala na swobodne myślenie i wyjście poza utarte schematy. Często dopiero po wygenerowaniu wielu "oczywistych" rozwiązań, pojawiają się te naprawdę kreatywne i innowacyjne. To moment na odwagę w myśleniu i eksplorowanie nieznanych ścieżek.

W jak Will (Wola): Jak zamienić pomysły w konkretny plan działania?

Ostatni etap modelu GROW to "Will" (lub "Way Forward"). To tutaj, po wygenerowaniu wielu opcji, następuje kluczowy moment wyboru i przekształcenia pomysłów w konkretny, umiejscowiony w czasie plan działania. Moim zdaniem, to właśnie ten etap decyduje o tym, czy coaching przyniesie realne zmiany, czy też pozostanie tylko w sferze dobrych chęci. Kluczowe jest tu również zobowiązanie klienta do podjęcia tych działań.

Kluczowe pytania, które prowadzą do działania

Na etapie Will coach zadaje pytania, które pomagają klientowi wybrać najlepsze opcje i stworzyć plan:

• Którą opcję wybierasz jako najlepszą do realizacji celu?
• Co konkretnie zrobisz jako pierwszy krok?
• Kiedy to zrobisz? Ustal konkretną datę i godzinę.
• Jakie są kolejne kroki?
• Kto może Ci pomóc w realizacji tego planu?
• Jakie przeszkody przewidujesz i jak sobie z nimi poradzisz?
• Jakie jest Twoje zobowiązanie do podjęcia tych działań?
• Jak będziesz monitorować swoje postępy?

Planowanie pierwszego kroku: Najważniejszy element całej układanki

W tym etapie najważniejsze jest zaplanowanie pierwszego, konkretnego kroku. Często to właśnie rozpoczęcie jest najtrudniejsze, dlatego warto skupić się na czymś małym, ale realnym do wykonania w najbliższym czasie. Równie istotne jest zobowiązanie klienta do podjęcia tego kroku. To nie tylko deklaracja, ale często wewnętrzna obietnica, która motywuje do działania. Bez tego, nawet najlepsze pomysły mogą pozostać tylko w sferze marzeń. Pamiętajmy, że to właśnie działanie, a nie tylko planowanie, prowadzi do celu.

Model GROW w praktyce: Konkretne przykłady zastosowania

Scenariusz 1: Menedżer wspiera pracownika w drodze do awansu

Wyobraźmy sobie Annę, doświadczoną menedżerkę, która rozmawia z Markiem, obiecującym pracownikiem, który od jakiegoś czasu sygnalizuje chęć awansu.

• G (Goal Cel):
  • Anna: "Marku, rozmawialiśmy o Twoich aspiracjach. Co konkretnie chciałbyś osiągnąć w kontekście Twojej kariery w naszej firmie w ciągu najbliższych 12 miesięcy?"
  • Marek: "Chciałbym awansować na stanowisko Starszego Specjalisty ds. Projektów. Wierzę, że mam już odpowiednie doświadczenie."
  • Anna: "Świetnie. Co będzie dla Ciebie dowodem, że ten awans nastąpił? Jakie konkretne obowiązki i odpowiedzialności wiążą się z tym stanowiskiem?"
• R (Reality Rzeczywistość):
  • Anna: "Rozumiem. A jak oceniasz swoją obecną sytuację w kontekście wymagań na to stanowisko? Co już robisz, co jest zgodne z rolą Starszego Specjalisty?"
  • Marek: "Prowadzę już kilka mniejszych projektów samodzielnie, z sukcesem. Znam narzędzia, mam dobre relacje z klientami."
  • Anna: "A czego Ci jeszcze brakuje? Jakie umiejętności lub doświadczenia musiałbyś rozwinąć, aby w pełni sprostać oczekiwaniom na tym stanowisku?"
  • Marek: "Myślę, że brakuje mi doświadczenia w zarządzaniu budżetem większych projektów i prezentowania ich na zarządzie."
• O (Options Opcje):
  • Anna: "Dobrze, Marku. Mając to na uwadze, jakie masz opcje, aby zdobyć te brakujące doświadczenia i umiejętności? Co mógłbyś zrobić?"
  • Marek: "Mógłbym poprosić o możliwość asystowania przy budżetowaniu projektu Pani Kasi. Mógłbym też poszukać kursów online z zarządzania finansami projektów. Może też zapytać Piotra, jak on przygotowuje prezentacje dla zarządu."
  • Anna: "Świetnie. Co jeszcze? Gdybyś miał nieograniczone możliwości, co byś zrobił?"
• W (Will Wola):
  • Anna: "Z tych wszystkich opcji, co wybierasz jako pierwszy, konkretny krok, który podejmiesz w ciągu najbliższego tygodnia?"
  • Marek: "W poniedziałek rano napiszę do Pani Kasi z prośbą o spotkanie i omówienie możliwości włączenia mnie w proces budżetowania jej nowego projektu. Poszukam też kursu online, który zacznie się w przyszłym miesiącu."
  • Anna: "Doskonale. Jakie jest Twoje zobowiązanie do podjęcia tych działań? Kiedy się spotkamy, by omówić postępy?"

Scenariusz 2: Jak użyć modelu GROW do realizacji celu osobistego (np. nauki nowego języka)?

Przyjrzyjmy się, jak Ewa, która chce nauczyć się hiszpańskiego, może zastosować GROW do swojego celu.

• G (Goal Cel):
  • Ewa: "Chcę nauczyć się hiszpańskiego."
  • Ja (jako Karol Szulc, w roli autocoacha): "Świetnie! A co konkretnie oznacza dla Ciebie 'nauczyć się hiszpańskiego'? Jaki poziom chcesz osiągnąć i w jakim czasie? Jak będziesz wiedziała, że osiągnęłaś ten cel?"
  • Ewa: "Chcę być w stanie swobodnie rozmawiać na wakacjach w Hiszpanii i rozumieć proste filmy bez napisów. Chciałabym to osiągnąć w ciągu 10 miesięcy."
• R (Reality Rzeczywistość):
  • Ja: "Rozumiem. Gdzie jesteś teraz ze swoim hiszpańskim? Czy masz już jakieś podstawy? Ile czasu tygodniowo możesz poświęcić na naukę?"
  • Ewa: "Znam kilka podstawowych zwrotów z wakacji, ale to wszystko. Mam około 3-4 godzin wolnego czasu w tygodniu, głównie wieczorami i w weekendy."
  • Ja: "Jakie masz zasoby? Czy masz dostęp do książek, aplikacji, kogoś, kto mógłby Ci pomóc? Co Cię powstrzymuje przed rozpoczęciem nauki?"
  • Ewa: "Mam sporo darmowych aplikacji, ale nigdy nie miałam motywacji, żeby się do nich przyłożyć. Obawiam się, że szybko się zniechęcę."
• O (Options Opcje):
  • Ja: "Rozumiem. Mając na uwadze Twój cel i obecną sytuację, jakie masz opcje, aby nauczyć się hiszpańskiego i utrzymać motywację? Pomyśl o wszystkim, co przychodzi Ci do głowy."
  • Ewa: "Mogłabym zapisać się na kurs stacjonarny, znaleźć korepetytora online, oglądać hiszpańskie seriale, słuchać podcastów, znaleźć partnera do rozmów, ustawić sobie codzienne przypomnienia w telefonie."
  • Ja: "Świetnie! Co jeszcze? Gdybyś nie miała żadnych ograniczeń finansowych czy czasowych?"
• W (Will Wola):
  • Ja: "Z tych wszystkich pomysłów, co wybierasz jako najbardziej realne i motywujące? Co konkretnie zrobisz w ciągu najbliższego tygodnia, aby zacząć?"
  • Ewa: "Zacznę od znalezienia korepetytora online, który będzie mnie motywował. Umówię się na pierwszą lekcję próbną do końca tygodnia. Codziennie rano będę też poświęcać 15 minut na aplikację do nauki słówek."
  • Ja: "Świetnie! Jakie jest Twoje zobowiązanie, aby to zrobić? Jakie kroki podejmiesz, jeśli poczujesz spadek motywacji?"

Pułapki w modelu GROW: Jak ich unikać i skutecznie działać?

Chociaż model GROW jest niezwykle efektywny, istnieją pewne pułapki, w które łatwo wpaść, a które mogą zniweczyć cały proces. Jako praktyk, widziałem to wielokrotnie i dlatego chcę zwrócić uwagę na trzy najczęstsze błędy.

Błędnie zdefiniowany cel: Grzech pierworodny procesu

Pierwszą i moim zdaniem największą pułapką jest błędne lub zbyt ogólne zdefiniowanie celu na etapie Goal. Jeśli cel jest mglisty, nierealistyczny, niemierzalny lub po prostu niezgodny z prawdziwymi pragnieniami klienta, cały proces coachingowy jest skazany na porażkę. To jak budowanie domu na piasku nawet najlepsze plany i materiały nie pomogą, jeśli fundament jest słaby. Brak precyzji, na przykład niezastosowanie zasad SMART, prowadzi do frustracji, braku postępów i poczucia marnowania czasu.

Zbyt szybkie przechodzenie do opcji: Dlaczego analiza rzeczywistości jest kluczowa?

Kolejną pułapką jest zbyt szybkie przechodzenie do etapu Options, z pominięciem lub niedokładną analizą rzeczywistości. Kiedy klient od razu zaczyna generować rozwiązania, nie poświęcając wystarczająco czasu na zrozumienie swojej obecnej sytuacji, zasobów i przeszkód, ryzykuje, że wygenerowane opcje będą nierealistyczne, nieskuteczne lub po prostu nieadekwatne. Dogłębne zrozumienie, gdzie jesteśmy teraz, jest niezbędne do wygenerowania realistycznych i skutecznych opcji. Bez tego, to jak próba zaplanowania trasy, nie wiedząc, skąd się wyrusza.

Brak konkretnego planu działania: Gdy wola pozostaje tylko w sferze marzeń

Ostatnia, ale równie groźna pułapka, to brak konkretnego planu działania i zobowiązania na etapie Will. Nawet jeśli cel jest doskonale zdefiniowany, rzeczywistość gruntownie przeanalizowana, a lista opcji długa i kreatywna, to bez jasnych, mierzalnych kroków, określonych terminów i poczucia odpowiedzialności, wszystkie te wysiłki pójdą na marne. Najlepsze pomysły i najszczersze intencje pozostaną niespełnione, jeśli nie zostaną przekształcone w realne działania. To właśnie ten etap jest mostem między myśleniem a robieniem.

Inne wersje modelu GROW: Poznaj T-GROW i RE-GROW

Chociaż klasyczny model GROW jest niezwykle skuteczny, w praktyce coachingowej wyewoluowały jego modyfikacje, które pozwalają jeszcze lepiej dopasować proces do specyficznych potrzeb klienta. Chcę Wam przedstawić dwie z nich, które sam często stosuję.

T-GROW: Kiedy warto zacząć od zdefiniowania tematu?

Model T-GROW to rozszerzenie klasycznego GROW o dodatkowy, początkowy etap "T", który oznacza Topic (Temat rozmowy). Jest to niezwykle przydatne w sytuacjach, gdy klient przychodzi z ogólnym poczuciem problemu lub chęcią zmiany, ale nie ma jeszcze jasno sprecyzowanego celu. Zamiast od razu pytać "Co chcesz osiągnąć?", zaczynamy od "O czym chciałbyś dzisiaj porozmawiać?", "Jaki temat jest dla Ciebie teraz najważniejszy?". To pozwala klientowi na swobodne opowiedzenie o swoich wyzwaniach, a coachowi na lepsze zrozumienie kontekstu, zanim wspólnie przejdą do precyzowania celu (G).

Przeczytaj również: The Coaching Toolbox w Polsce: Czy to inwestycja dla Ciebie?

RE-GROW: Jak monitorować postępy i oceniać efekty?

Model RE-GROW to kolejna modyfikacja, która dodaje etapy "RE" na końcu procesu, oznaczające Review i Evaluation (przegląd i ocena postępów). Jest to szczególnie ważne w przypadku długoterminowych celów lub projektów, gdzie jednorazowe spotkanie coachingowe nie wystarczy. "RE" pozwala na regularne monitorowanie postępów, zbieranie informacji zwrotnych, identyfikowanie nowych wyzwań i korygowanie planu działania. Dzięki temu proces coachingowy staje się cykliczny, a klient ma możliwość refleksji nad tym, co działa, a co wymaga zmiany, co znacznie zwiększa szanse na trwały sukces.

Dlaczego warto włączyć model GROW do swoich narzędzi rozwojowych?

Podsumowując, model GROW to prawdziwy klejnot w świecie narzędzi rozwojowych. Jego prostota, logiczna struktura i niezwykła skuteczność sprawiają, że jest to metoda, którą każdy powinien mieć w swoim arsenale niezależnie od tego, czy jest menedżerem, coachem, czy po prostu osobą dążącą do samorozwoju. GROW uczy, jak precyzyjnie wyznaczać cele, realistycznie oceniać swoją sytuację, kreatywnie generować rozwiązania i, co najważniejsze, przekształcać pomysły w konkretne działania.

Zachęcam Was gorąco do włączenia modelu GROW do swojego zestawu narzędzi. Czy to w pracy nad własnymi celami, czy wspierając innych, przekonacie się, jak potężne jest to narzędzie w prowadzeniu do sukcesu i budowaniu samodzielności. Spróbujcie go zastosować już dziś, a zobaczycie realne efekty!